Toeval of niet. Eén dag voordat Elbows derde plaat uitkwam, stak Michael Winterbottoms 9 Songs – waarin semipornografische scènes worden afgewisseld met puike live performances van de cineast zijn favoriete groepen – in mijn DVD-speler. In de omstreden film passeert ook Elbow de revue, met een prima vertolking van Switching off uit Cast of thousands . Het nummer herinnerde me aan het feit dat deze jongens uit Manchester ondanks alle vergelijkingen die worden gemaakt (Coldplay) echt wel een eigen sound hebben. En dat ze op hun best zijn wanneer ze doorwrochte, melancholische songs maken waar de nodige snee op zit.
Toen ik enkele dagen later Leaders of the free world hoorde, stelde ik met enig genoegen vast dat ik – alweer – gelijk had. Ook op Elbows derde steken de up-tempo nummers er met kop en schouders bovenuit. Wat door recensenten wordt opgehemeld als hun pièce de résistance, blijkt ook nu weer de achillespees van deze Mancunians te zijn. Hun dromerige, intimistische bijdragen begeesteren hoegenaamd niet. Integendeel, de karakterloze, bijna slaapverwekkende deuntjes dobberen doelloos rond in een zee van middelmatigheid en doen ons onverschillig wegkijken. En moet muziek niet juist emoties opwekken? Inderdaad. De songs lijken de Rode Duivels wel: ze geven de indruk wel te willen, maar er is geen bezieling. Dat Elbow dergelijke songs op de plaat telkens weer afwisselt met een potiger nummer lijkt aan te geven dat ze dit zelf beseffen, maar willen camoufleren. Het Dickensiaanse Great expectations is de uitzondering op de regel. Opvallend overigens hoe dicht de stem van Guy Garvey hier bij die van Peter Gabriel ligt. Ook de muziek zelf vertoont gelijkenissen.
Maar, laten we vooral niet vergeten dat deze -overigens multi-instrumentale- plaat ons ook mooie dingen te bieden heeft. De bezwerende opener Station approach danst op een hypnotiserend ritme en is van het beste wat Elbow ons al liet horen, het lieftallige Picky bastard springt uit de band door zijn speels karakter en in in de meezinger Forget myself bouwt een uitbundig Elbow een feestje. En zoals een aantal collega's hen al voordeden, doen Garvey en co op het titelnummer Leaders of the free world – hoe kan het met deze naam ook anders – mee aan ook ons geliefkoosd spelletje Bush-bashing. “Passing the gun from father to feckless son/we're climbing a landslide where only the good die young/an imagined affair/a sky as black as regret/is rolling for the blue/these feelings belong in a zoo”, zingt Garvey met nauwelijks ingehoude woede. Zowat alle teksten blinken trouwens uit door de ene keer hun poëtisch karakter en de andere keer hun vertelkracht.
emengde gevoelens dus bij deze plaat. Wie echter viel voor Cast of thousands zal ook Leaders of the free world wel smaken. Deze jongens hebben overigens teveel talent om links te laten liggen. Maar het blijft wel wachten op de superplaat die ze in zich hebben.