Bestaat Radiohead zonder Thom Yorke? En kan Thom Yorke zonder hulp van zijn collega's uit Oxford? The Eraser, het eerste solo-album van de Radiohead-zanger, biedt het antwoord niet op een schoteltje.
Akkoord. Het hoort niet platen zomaar halsoverkop te vergelijken. Zeker niet wanneer het, zoals bij The Eraser, om een werkstuk gaat dat min of meer tussen de soep en de patatten tot stand is gekomen en dat geenszins de ambitie heeft om ‘een langverwachte opvolger' of ‘een baanbrekend wat dan ook' te zijn. The Eraser werd zowat op Yorkes keukentafel uit zijn laptop geboren.
Anderzijds is het een interessante oefening te kijken of de magie van Radiohead uit de koker van één persoon komt of het de som van de delen is die ons in vervoering brengt. Ter vergelijking: John Lennon en Paul McCartney hebben samen met The Beatles muzikale grenzen verlegd. Enkele uitschieters niet te na gesproken, kwamen ze solo zelden in de buurt. Radiohead heeft sinds The Bends en vooral de platen nadien een nieuwe norm gecreëerd –de vergelijking met The Fab Four is niet gratuit- maar op The Eraser haalt Yorkmans slechts mondjesmaat dat hoge niveau.
Het begint allemaal veelbelovend. Het titelnummer en Analyse, dat doet terugdenken aan Sit Down, Stand Up uit Hail to the Thief, klinken meteen vertrouwd in de oren, maar nemen enkel nog in kracht toe. Daarna is het wachten tot And it rained all night en Harrowdown Hill vooraleer we Yorke nog eens op zijn best horen. Daartussen is het allerminst kommer en kwel, laat dat duidelijk zijn. Alleen blijft het vaak bij interessante ideëen en songs die jammer genoeg niet geheel uit de startblokken schieten (The Clock), te lang duren (Black Swan) of gewoon nergens naartoe leiden (Atoms for Peace).
Maar het hoeft gezegd: op zijn best laat hij de concurrentie ver achter zich. Vooral in Harrowdown Hill toont Yorke zijn klasse. Door een repetitieve basloop lijkt het nummer in eerste instantie een eind weg te funken. Het gevoel is maar van korte duur. De invallende synths vegen elke zweem van frivoliteit meteen weg. De titel van de song verwijst naar de plaats waar de Britse wapenexpert David Kelly dood werd teruggevonden nadat hij aan de basis bleek te liggen van een voor de regering Blair bezwarend rapport over Irak. “Did I fall or was I pushed?”, zingt Yorke. De vraag stellen is ze beantwoorden.
Het constante niveau van een gewone (wat heet?) Radiohead-plaat haalt de frontman op zijn eentje dus niet. Maar vergelijken is moeilijk. Op The Eraser gebruikt Thom Yorke enkel zijn stem en een laptop, de kracht van Radiohead schuilt deels in de grensverleggende wisselwerking van gitaar, bas, piano, drums en electronica.
Yorke heeft met The Eraser naar verluidt een pak frustraties van zich af geschreven. Welke is op basis van de teksten niet altijd even eenvoudig te achterhalen. Laat Yorke de oefening gerust nog eens overdoen, ditmaal met zijn kompanen uit Oxford. De twee onuitgegeven songs die ze op Pukkelpop loslieten, doen het beste vermoeden.